BARBAROSA – GAZIJA MEDITERANA, ZAŠTITNIK MUSLIMANA

Pinterest LinkedIn Tumblr +

 

Mudžahid, gazija i osvajač kakav se rijetko rađa. Zaštitnik nemoćnih i pomagač nevoljnika. Ponos Osmanlijske države i cjelokupnog ummeta islamskoga. – Postoji li neko a da nije čuo za slavnoga Hajrudina Barbarosu (1478-1546)? – Sumnjamo! Međutim, puno je netačnih navoda koji se vežu za njegovu ličnost i djelovanje, pa nije ni čudo što na sami spomen “Barbarosa” imena, dobar dio čak i muslimana, zamišlja jednookog gusara sa kukom umjesto šake i drvenom nogom. – Takva vizualizacija, koja je daleko od realne predstave ovog velikana, posljedica je narativa koji se kroz razne vidove masovne komunikacije decenijama servira širokom sloju društva. Navedeno nas je podstaklo da predstavimo ukratko glavne crtice iz života Hajrudina Barbarose, oslanjajući se uglavnom na podatke koje nalazimo u njegovoj autobiografiji zapisane od strane njegovog ličnog pisara Alija el-Muradija, a koja je danas prevedena na više svjetskih jezika.

Hajrudin Barbarosa rođen je na ostrvu Lesbos. Postoje tvrdnje da je porijeklom Albanac ili pak Grk, ali ipak preovladava vjerovatnoća da je etnički Turčin. Nadimak “Barbarosa” najprije je ponio njegov stariji brat Baba Oruč, po nekima zbog sastavljenog izgovora nadimka mu i imena, a možda, kako neki tvrde – zbog crvene mu brade. Prva iskustva na moru Hajrudin je stekao uz svoga brata Oruča, koji je također bio veliki gazija i mudžahid. Zbog svojih uspjeha u borbama na Mediteranu Oruč je zadobio povjerenje Osmanlijske države te je imenovan begom Alžira i beglerbegom zapadnog Mediterana.

Složna braća, Hajrudin i Oruč, svojim ratničkim poduhvatima na moru postali su bedem protiv Španije i zaštitnici muslimana sjeverne Afrike. Zajedničkim naporima, od osmanlijske flote uspjeli su napraviti najaču pomorsku silu na svijetu za naredna tri stoljeća. Zanimljivo je pomenuti da je Oruč svoj nadomak Baba (Otac) zaslužio zbog spašavanja preostalih muslimana Španije na samom početku XVI stoljeća, prebacujući ih na obalu Afrike. Tadašnji kralj Španije, Karlo Peti Habsburški (1500-1558), koji je ujedno bio i car Svetog Rimskog Carstva, izgarao je od želje da se osveti braći Barbarosa, zbog poraza koje su redovno nanosili njegovim snagama na moru, a isto tako i zbog njihovog zaštitničkog odnosa prema muslimaskom življu. Godine 1518. u jednoj od mnogobrojnih bitaka koje je vodio protiv neprijatelja ummeta, Baba Urudž je ubijen a glava mu je odsječena i ponijeta u Španiju na kraljevski dvor. Koliko je Špance skupo stajala njegova glava dovoljno govori podatak da je, Baba Oruč, samo u toj bitki u kojoj je postigao šehadet ubio oko 100 španskih vojnika. Nakon Oručove pogibije, njegovo mjesto zauzima Hajrudin, i tu nastaju još veći problemi za Karla Petog i njegovu zločinačku družinu. – Hajrudin uspostavlja vlast u Alžiru i iste godine, 1518., biva proglašen prvim beglerbegom Alžira.

Hajrudin Barbarosa nije gubio vrijeme na dokonluke već aktivno progoni neprijatelje na Mediteranu. Pobjeđuje, kao po nekom pravilu, u svim bitkama na moru, i redovno zaplenjuje neprijateljske brodove, često natovarene razvnovrsnom robom, a ponekad u njima pronalazi i zarobljene andalužanske muslimane koji Špancima služe kao robovi-veslači. Veliki ratni plijen Hajrudin je često trošio za potrebe muslimana u potrebi. Zabilježeno je da je finansirao kolektivne sunete muslimanske djece, plaćao kupovinu djevojačke spreme i bio pokrovitelj kolektivnih vjenčanja muslimanske omladine stasale za brak, kupovao je hranu i odjeću siromašnim muslimanima i sponzorisao izgradnju mnogih vakufa. Prije btike je imao običaj provoditi dane u postu a noći u namazu, te je također svoje vojnike i pomagače podsticao na ibadet i bogobojaznost. Kada je ratna sreća u pitanju, puno se uzdao u Allaha i nastojao mu se približiti kroz djela dobročinstva.

Hajrudin se nikako nije mirio sa gubitkom Endelusa. Gajio je nadu u ponovno osvajanje Pirinejskog poluostrva, te je proveo mjesece ploveći nadomak obala Španije s misijom spašavanja tamošnjih preostalih muslimana. Zabilježeno je da je zahvaljujući njegovim naporima spašeno preko 70 hiljada muslimana Endelusa. Mnogi od njih su se nastanili u Istanbulu, i izgradili su sebi džamiju koja je i danas u funkciji u četvrti Galata u Istanbulu, i ime joj je, nimalo ne čudi, Arap-džamija.

Zbog svojih ratnih sposobnosti i dostignuća, Hajrudin Barbarosa postao je strah i trepet za neprijatelje Osmanlijske države. Njegovi uspjesi u mnogobrojnim borbama na moru nisu ostali neprimijećeni od strane velikog sultana Sulejmana (1494-1566) koji Hajrudinu 1534. godine dodjeljuje titulu kapudin-paše, tj, postavlja ga na poziciju vrhovnog admirala osmanlijske flote. Hajrudin biva u više navrata primljen od strane Sultana, a na samu pojavu njegovih brodova, Istanbulom bi se prolomila počasna paljba topova. Iste godine, Hajrudin Barbarosa govori velikom veziru Ibrahim-paši (1493-1536) o potrebi slanja osmanlijske ekspidicije u pravcu Novog svijeta (Amerika,…), međutim ne nalazi na razumijevanje, već se od njega traži da prije svega osigura Mediteranski bazen, kako se, između ostalog, ne bi dala prilika tadašnjim portugalskim snagama na moru da na bilo koji način, iz pravca Džede, ugroze sigurnost svetih gradova – Meke i Medine.

U godinama koje slijede, Hajrudin Barbarosa bio je suočen sa nerijetkim pobunama lokalnih mini-dinastija na prostoru sjeverne Afrike, te je uslijed takvog ambijenta Karlu Petom napokon pošlo za rukom da 1537. godine osvoji Tunis i u ropstvo povede na hiljade muslimanskih žena i djece, te da istom prilikom ubije trećinu stanovništva Tunisa.

Hajrudin nastavlja sa svojim borbama, ratujući i protiv Venecije tj. Mletačke Republike, te im nanosi poraze i stavlja pod kontrolu muslimanske države veliki broj mediteranskih ostrva. Godine 1538. Hajrudinu Barbarosi pošlo je za rukom izvojevati pobjedu u jednoj od najznačajnijih bitaka u historiji Mediterana. Tom prilikom, u Bitki kod Preveze, osmanlijska flota na čelu sa Hajrudinom zadala je težak poraz ujedinjenoj kršćanskoj mornarici kojom je zapovjedao đenovački admiral Andrea Doria. Velike ljudske žrtve su bile na strani kršćana, a uništen im je bio i značajan dio brodova, tako da je glavni organizator i podsrekivač sukoba, dokazani zločinac Karlo Peti, ponovno bio poražen od strane Barbarose.

Sa Bitkom kod Preveze nisu okončani Barbarosini ratnički poduhvati. – Francuski kralj François Prvi (1494-1547) sklapa savez sa Osmanlijama moleći ih za pomoć u borbi protiv svog neprijatelja, kralja Španije, tj. koga drugog do Karla Petog. Hajrudin Barbarosa predvodi osmanlijsku ekspidiciju spasavanja Francuske. Usidrio se u Marseju i sa svojim vojnicima oslobodio od Španaca francuske gradove Tuluz i Nicu. U Tulonu je bilo smješteno 30 hiljada Hajrudinovih mudžahida, te se tokom njihovog boravka u gradu lokalna katedrala, zanimljivo je, preuređuje u veliku džamiju.

Hajrudin Barbarosa, vođa mudžahida na moru, izvanredni strateg i dokazani vizionar, umire 1546. godine, u poznoj starosti. Ukopan je na Bešiktašu, u Istanbulu.

Allah da se smiluje Hajrudinu Barbarosi, gaziji Mediterana, zaštitniku muslimana.

27. ramazan 1442. / 09. maj 2021.

Share.

Leave A Reply